ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ, ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ
ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ, ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ
Η πρώτη ενότητα παρέχει μία επισκόπηση του αθλητικού προσανατολισμού και των διαφόρων μορφών του, ούτως ώστε ο/η αναγνώστης/ρια να μπορέσει να εξοικειωθεί με τις βασικές γνώσεις και δεξιότητες που αφορούν τον αθλητικό προσανατολισμό. Ακόμη, παρουσιάζει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες σχετικά με τον αθλητικό προσανατολισμό, την προέλευσή του, τα απαιτούμενα εργαλεία και τη δυνατότητα υλοποίησής του σε αστικά ή φυσικά τοπία, καθώς και τους παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη για τη δημιουργία ενός διαγωνισμού αθλητικού προσανατολισμού. Στο τέλος της ενότητας, οι αναγνώστες θα έχουν σχηματίσει μία ολοκληρωμένη εικόνα για τον κόσμο του αθλητικού προσανατολισμού.
Εισαγωγή στο Έργο ORIENT και στα Αθλήματα που Προωθούν την Κοινωνική Ένταξη
Ο αθλητισμός έχει ανέκαθεν βοηθήσει τους ανθρώπους στην υιοθέτηση ενός περισσότερο υγιεινού τρόπου ζωής, στην ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων και στην ενασχόληση με τις τοπικές τους κοινότητες. Οι δυνατότητες του αθλητισμού ως φορέα προώθησης της κοινωνικής ένταξης είναι ευρέως αναγνωρισμένες: ο αθλητισμός φέρνει τους ανθρώπους κοντά, εξαλείφει τα κοινωνικά εμπόδια και ενώνει τους ανθρώπους. Επίσης, μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για τη συγκρότηση συνεκτικών κοινοτήτων, ιδίως μεταξύ ευάλωτων νέων και λοιπών μειονεκτικών ομάδων, όπως οι μετανάστες/ριες και τα άτομα με αναπηρία ή άλλες μειονοτικές ομάδες. Επομένως, η κοινωνική ένταξη μέσω του αθλητισμού μπορεί να ενισχυθεί με την ενθάρρυνση προληπτικών συμπεριφορών, επιλογών και ενεργειών που θα κάνουν όλους τους ανθρώπους ανεξαρτήτως καταγωγής, ηλικίας και ικανοτήτων να αισθάνονται ότι είναι ευπρόσδεκτοι και άξιοι σεβασμού και να συμπεριλαμβάνονται σε μία ομάδα ή μία δομή.
Συγκεκριμένα, και όπως αποδεικνύεται από τους Celestino και Pereira (2015), ο αθλητικός προσανατολισμός είναι ένα ιδιαίτερα ευέλικτο άθλημα, το οποίο μπορεί να προσαρμοστεί στις ανάγκες ετερογενών ομάδων συμμετεχόντων/ουσών μεγιστοποιώντας με αυτόν τον τρόπο τις δυνατότητες συμπεριληπτικότητας του ίδιου του αθλήματος. Για παράδειγμα, ο αθλητικός προσανατολισμός έχει κριθεί κατάλληλος για άτομα με περιορισμένη κινητικότητα, με προβλήματα όρασης (Langbein, Blasch, Chalmers. 1981) και με διανοητικές αναπηρίες (Orienteering NZ, 2014).
Σε αυτό το πλαίσιο, το έργο ORIENT επιδιώκει να φέρει κοντά νέους/ες με διαφορετικές καταβολές μέσω του αθλητικού προσανατολισμού (orienteering), καθώς μπορεί να βοηθήσει τους ανθρώπους να διάγουν πιο υγιείς ζωές, να αναπτύξουν νέες δεξιότητες απασχόλησης και να συνεργαστούν με τις τοπικές τους κοινότητες. Από αυτήν την άποψη, ο αθλητισμός έχει καταδείξει την αποτελεσματικότητά του στην ανάπτυξη δεξιοτήτων, γνώσεων και πόρων σε επίπεδο τοπικής κοινότητας, στην αύξηση της κοινωνικής συνοχής, στον συντονισμό των δομών και των μηχανισμών για τον κοινοτικό διάλογο, στην καλλιέργεια ηγετικών ικανοτήτων και την ενθάρρυνση της συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Το έργο αποσκοπεί στην ενίσχυση της κοινωνικής ένταξης και της γνώσης των τοπικών πραγματικοτήτων σε διάφορες χώρες, προωθώντας συγχρόνως την αίσθηση της αυτοδιάθεσης και τη θετική αλλαγή σε τοπικό επίπεδο.
Εξερευνώντας μία συγκεκριμένη περιοχή και ανακαλύπτοντας τους φυσικούς και πολιτιστικούς της πόρους μέσω του αθλητικού προσανατολισμού, οι νέοι/ες μπορούν να αποκτήσουν βαθύτερη γνώση της τοπικής τους κοινότητας και αυτό μπορεί με τη σειρά του, να προσφέρει ευκαιρίες σε περιθωριοποιημένες ομάδες να συμμετάσχουν ενεργά στη ζωή της τοπικής τους κοινότητας. Ομοίως, ο διάλογος και η ομαδική εργασία μεταξύ νέων με διαφορετικό κοινωνικό και πολιτισμικό υπόβαθρο μπορούν να ενθαρρύνουν την ανάπτυξη κοινοτήτων. Επιπρόσθετα, ο αθλητικός προσανατολισμός αποτελεί ένα αποτελεσματικό εργαλείο για την προώθηση της ανάπτυξης ικανοτήτων: μέσω αυτού του αθλήματος, οι νέοι/ες μπορούν να βελτιώσουν την ικανότητά τους να μετακινούνται σε άγνωστα περιβάλλοντα νιώθοντας λιγότερο αποπροσανατολισμένοι/ες και φοβισμένοι/ες απέναντι στο ενδεχόμενο να βρεθούν αντιμέτωποι/ες με νέες καταστάσεις. Χάρη στις δραστηριότητες αθλητικού προσανατολισμού, οι νέοι/ες θα βγουν από τη ζώνη άνεσής τους και θα γίνουν περισσότερο αυτόνομοι/ες και ανεξάρτητοι/ες, καθώς θα έχουν στη διάθεσή τους κατάλληλα εργαλεία για να αναζητήσουν – και ενδεχομένως να δημιουργήσουν – τον δικό τους χώρο.
Δεδομένων όλων αυτών των δυνατοτήτων, το ORIENT θα προωθήσει την αίσθηση της αυτοδιάθεσης και της κυριότητας των νέων επί του έργου, οι οποίοι/ες θα συμμετάσχουν όχι μόνο σε δραστηριότητες αθλητικού προσανατολισμού σε τοπικό επίπεδο, αλλά και στον σχεδιασμό ειδικού περιεχομένου δικών τους διαδρομών. Οι νέοι/ες μέσω αυτής της συμμετοχής θα συνεισφέρουν ανεκτίμητα στις κοινότητές τους και θα ενδυναμώσουν περαιτέρω τους εαυτούς τους.
Η διαδικασία αυτή, η οποία θα πραγματοποιηθεί με την καθοδήγηση εκπαιδευτών/ριών αθλημάτων και εργαζόμενων σε ΟΚΠ, θα ενισχύσει τις ικανότητές τους σε ό,τι αφορά στην ενθάρρυνση της συμμετοχής των νέων στα κοινά και την υιοθέτηση κοινών αξιών. Ως εκ τούτου, το έργο επιδιώκει να αυξήσει την ευαισθητοποίηση των τοπικών κοινοτήτων, των ενδιαφερόμενων μερών και των φορέων χάραξης πολιτικής σχετικά με την αξία του αθλητισμού ως εργαλείου ένταξης που μπορεί να προαγάγει την αλληλεγγύη και τη συμμετοχή καθώς και τις πολιτικές συνοχής και ένταξης σε ευρύτερη κλίμακα.
| ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ |
| Τι είναι η ένταξη; |
| Ποιες ομάδες κινδυνεύουν περισσότερο από κοινωνικό αποκλεισμό στην τοπική σας κοινότητα;
|
| Με ποιον τρόπο μπορεί ο αθλητικός προσανατολισμός να διευκολύνει τη διαδικασία κοινωνικής ένταξής τους;
|
Κανόνες και Χαρακτηριστικά του Αθλητικού Προσανατολισμού: Ειδικές Γνώσεις για την Επιτυχή Διοργάνωση Σχετικών Δράσεων από τους/τις Εκπαιδευόμενους/ες
Τι είναι ο αθλητικός προσανατολισμός (orienteering);
Ο αθλητικός προσανατολισμός είναι το άθλημα της πλοήγησης που συνήθως ασκείται στα δάση, αλλά πλέον και στα ιστορικά κέντρα των πόλεων. Πρόκειται, ασφαλώς, για μία υπαίθρια δραστηριότητα στην οποία μπορείτε να συμμετάσχετε είτε ως άτομο είτε ως ομάδα χρησιμοποιώντας ορισμένα συγκεκριμένα εργαλεία. Με άλλα λόγια, ο αθλητικός προσανατολισμός απαιτεί δεξιότητες πλοήγησης με τη χρήση χάρτη και πυξίδας για την πλοήγηση από σημείο σε σημείο σε ένα ποικιλόμορφο και συνήθως άγνωστο έδαφος ενώ υπάρχει κίνηση με ταχύτητα.
Ποια είναι η προέλευσή του;
Η ιστορία του αθλητικού προσανατολισμού έχει τις ρίζες της στα τέλη του 19ου αιώνα στη Σουηδία, όπου ξεκίνησε αρχικά ως μία μορφή στρατιωτικής εκπαίδευσης. Επειδή οι στρατιώτες συχνά καλούνταν να μετακινηθούν σε περιοχές που τους ήταν άγνωστες, καθώς και σε κάθε είδους έδαφος, έπρεπε να είναι σε θέση να μετακινούνται χρησιμοποιώντας τις πληροφορίες που μπορούσαν να βρουν στους χάρτες που τους έδιναν. Στις 28 Μαΐου 1893, πραγματοποιήθηκε ο πρώτος διαγωνισμός στους ετήσιους αγώνες της φρουράς της Στοκχόλμης για τους Σουηδούς στρατιωτικούς με σκοπό ενδεχομένως τη δοκιμασία των ικανοτήτων τους ή απλώς τη διασκέδαση. Από τότε, ο όρος «αθλητικός προσανατολισμός» (orienteering) σήμαινε τη μετακίνηση σε άγνωστο έδαφος με τη βοήθεια χάρτη και πυξίδας. Η δημοτικότητα αυτής της δραστηριότητας αυξανόταν σταδιακά, ώσπου το 1897 πραγματοποιήθηκε ο πρώτος διαγωνισμός για πολίτες. Ωστόσο, το άθλημα άρχισε να ασκείται σε ευρύτερη κλίμακα κατά τη δεκαετία του 1930 λόγω της εφεύρεσης οικονομικών αλλά αξιόπιστων πυξίδων. Για να επιτρέπεται σε κάθε πολίτη του κόσμου να συμμετέχει στους διαγωνισμούς χωρίς γλωσσικά εμπόδια και υπό τις ίδιες συνθήκες με τους άλλους, το 1961, ορισμένες οργανώσεις προσανατολισμού ίδρυσαν την Διεθνή Ομοσπονδία Προσανατολισμού (IOF), η οποία καθορίζει τους κανόνες και επιλέγει την παγκόσμια γλώσσα των χαρτών (Wikipedia, 2021a).
Οι θεμελιώδεις αρχές του αθλητικού προσανατολισμού
Όπως κάθε άθλημα, έτσι και ο αθλητικός προσανατολισμός στηρίζεται σε ορισμένους βασικούς κανόνες, πράξεις και στόχους. Στις παρακάτω πέντε προτάσεις συμπυκνώνονται οι θεμελιώδεις αρχές του αθλητικού προσανατολισμού:
- Κατανοήστε πού βρίσκεστε στον χάρτη και πού πηγαίνετε.
- Προσανατολίστε τον χάρτη σας.
- Επιλέξτε και σχεδιάστε τη διαδρομή σας.
- Μεταβείτε από το σημείο Α στο Β.
- Βρείτε το σημείο ελέγχου.
Ποιες μορφές αθλητικού προσανατολισμού υπάρχουν;
Στις μέρες μας, ο αθλητικός προσανατολισμός σήμερα συναντάται σε διάφορες μορφές:
Προσανατολισμός με πεζοπορία:
Αν και πρόκειται για την πρώτη μορφή προσανατολισμού που εμφανίστηκε, διατηρεί ακόμη και σήμερα τα αρχικά του χαρακτηριστικά: δεν υπάρχει συγκεκριμένη διαδρομή και οι συμμετέχοντες/ουσες πρέπει να περιηγηθούν με χάρτη και πυξίδα ενώ παράλληλα τρέχουν.
Προσανατολισμός με ποδήλατο βουνού
Συνδυασμός ποδηλασίας βουνού και πλοήγησης ακολουθώντας μονοπάτια και πίστες.
Προσανατολισμός με σκι
Χειμερινό άθλημα που συνδυάζει την πλοήγηση και το σκι αντοχής σε ανώμαλο έδαφος σε προετοιμασμένες πίστες στο χιόνι (IOF, 2021a).
Προσανατολισμός με μονοπάτια
Αυτή η μορφή προσανατολισμού επικεντρώνεται στην ανάγνωση του χάρτη σε φυσικό έδαφος. Αναπτύχθηκε με σκοπό να προσφέρει σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα, την ευκαιρία να συμμετάσχουν σε έναν αγώνα προσανατολισμού με νόημα (IOF,2021 b).
Try a simulation of trail orienteering http://www.trailo.it/Presentazione.asp
Τι είδους εξοπλισμός είναι απαραίτητος;
Για το άθλημα αυτό, χρειάζονται συνήθως πέντε εργαλεία:
Τοπογραφικός χάρτης
Οι χάρτες αθλητικού προσανατολισμού είναι σιωπηλοί, καθώς χρησιμοποιούν σύμβολα αντί για λέξεις και είναι εξαιρετικά λεπτομερείς. Στην ουσία, ένας τέτοιος χάρτης θα πρέπει να δείχνει όλες τις βασικές πληροφορίες όπως:
- το σχήμα της επιφάνειας του εδάφους·
- το υπόμνημα που μας λέει τι σημαίνουν τα διάφορα σύμβολα·
- το σημείο εκκίνησης, το οποίο συνήθως αναπαρίσταται με ένα τρίγωνο·
- οι έλεγχοι ή τα σημεία ελέγχου που εμφανίζονται με έναν κύκλο και έναν αριθμό·
- το σημείο τερματισμού, το οποίο σημειώνεται με διπλούς κύκλους.
Ο χάρτης σχεδιάζεται σύμφωνα με μία κλίμακα και περιέχει μία γραμμή κλίμακας με πλέγματα στοιχισμένα στον μαγνητικό βορρά που βρίσκεται πάντα στην κορυφή του χάρτη. Όλοι οι χάρτες χρησιμοποιούν ένα διεθνώς συμφωνημένο σύνολο συμβόλων που είναι λογικά και εύκολα στην εκμάθηση, προκειμένου να είναι ευανάγνωστα από οποιονδήποτε συμμετέχοντα ανεξαρτήτως καταγωγής ή μητρικής γλώσσας. Συνήθως, τα σημεία εκκίνησης και τερματισμού είναι διαφορετικά, αλλά θα μπορούσαν να βρίσκονται στο ίδιο ακριβώς σημείο.
Ένας χάρτης προσανατολισμού του κέντρου της πόλης του Παλέρμο
- Τα χρώματα που χρησιμοποιούνται στους χάρτες προσανατολισμού είναι συνολικά επτά:
- Φούξια: δείχνει διαδρομές και επικίνδυνες ή ιδιωτικές περιοχές·
- Άσπρο: συμβολίζει τα δάση·
- Πράσινο: καλύπτει τις δασικές εκτάσεις που είναι αδιαπέραστες με τα πόδια·
- Μπλε: συμβολίζει οποιαδήποτε πηγή νερού: λίμνες, ποτάμια, θάλασσα, πηγάδια κλπ.·
- Κίτρινο: χρησιμοποιείται για ανοιχτές περιοχές (ξέφωτα) και πεδινές εκτάσεις·
- Καφέ: χρησιμοποιείται για μορφές γης, όπως τα μονοπάτια και οι δρόμοι·
- Μαύρο: αντιπροσωπεύει βραχώδεις ή πετρώδεις εκτάσεις και όλα τα ανθρωπογενή τοπία.
(Andersson, 2020)
Μία πυξίδα
Για να μετακινηθείτε γύρω από τα σημεία ελέγχου, θα χρειαστείτε μία πυξίδα. Υπάρχουν δύο κύριοι τύποι πυξίδων που χρησιμοποιούνται στον αθλητικό προσανατολισμό: οι πυξίδες αντίχειρα, οι οποίες είναι μικρότερες σε μέγεθος και συχνά χρησιμοποιούνται από επαγγελματίες αθλητές/ριες και τις πυξίδες χάρτη με χάρακα.
Πυξίδα αντίχειρα και πυξίδα χάρτη με χάρακα (Wikimedia commons, 2016)
Ο ευκολότερος τρόπος για να χρησιμοποιήσετε έναν χάρτη και μία πυξίδα είναι να προσανατολίσετε τον χάρτη προς τον βορρά. Απλώς ευθυγραμμίστε τους μεσημβρινούς βορρά-νότου στον χάρτη με τη βελόνα της πυξίδας, έτσι ώστε το «πάνω» στον χάρτη να δείχνει το σημείο του βορρά. Πλέον, όλα στον χάρτη έχουν την ίδια κατεύθυνση με το έδαφος.
Η χρήση πυξίδας μπορεί να μην είναι τόσο εύκολη υπόθεση, ίσως επειδή στις μέρες μας η ανάγνωσή της δεν θεωρείται ως μία αναγκαία δεξιότητα. Άλλωστε, τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα και το GPS διαθέτουν ενσωματωμένη ψηφιακή πυξίδα. Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να εφαρμοστούν νέοι τρόποι εξεύρεσης της σωστής οδού. Για παράδειγμα, οι συμμετέχοντες/ουσες θα μπορούσαν να επιλέξουν το δρόμο τους, σε αστικά τοπία, με τη βοήθεια του χάρτη και των πληροφοριών που θα συλλέξουν από ντόπιους. Με αυτό τον τρόπο, θα έχουν στα χέρια τους ένα θεμελιώδες εργαλείο για τον εντοπισμό του σημείου ελέγχου και της βέλτιστης διαδρομής προς αυτό. Επίσης, θα είχαν τη δυνατότητα επικοινωνίας με άλλα άτομα που θα μπορούσαν να μοιραστούν μαζί τους κάποιες λεπτομέρειες σχετικά με το σημείο ενδιαφέροντος που αναζητούν.
Ένα σημείο ελέγχου
Πρόκειται για ενδιάμεσους σταθμούς που είναι σημειωμένοι στον χάρτη που δίνεται στους/στις συμμετέχοντες. Στα σημεία ελέγχου, υπάρχουν τρίπλευρα σημαιάκια χρώματος πορτοκαλί και άσπρου, τα οποία είναι τοποθετημένα σε διάφορα σημεία μέσα στο δάσος συνοδευόμενα από διακορευτές (περφορατέρ), που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία οπών στις κάρτες ελέγχου του αθλητικού προσανατολισμού. Υπάρχουν διακορευτές που μπορούν να κάνουν οπές διαφόρων σχημάτων στο χαρτί.
Μία εναλλακτική λύση στα παραδοσιακά σημεία ελέγχου είναι τα QR-code σημεία ελέγχου, τα οποία επιτρέπουν στους/στις συμμετέχοντες/ουσες να σκανάρουν απλώς με το κινητό τους τηλέφωνο τον κωδικό που κρέμεται σε κάθε τοποθεσία ελέγχου. Αυτή η διαδικασία απαιτεί πλαστικοποιημένες κάρτες με τυπωμένο τον κωδικό QR, κινητό τηλέφωνο με εφαρμογή ανάγνωσης barcode και σύνδεση στο Διαδίκτυο σε όλη τη διάρκεια του αγώνα.
Μία κάρτα ελέγχου
Οι συμμετέχοντες/ουσες έχοντας φτάσει στο σημείο ελέγχου θα πρέπει να τρυπήσουν την κάρτα τους. Η περιγραφή ή ο καθορισμός του στοιχείου ελέγχου, όπως ονομάζεται αλλιώς, παρέχει λεπτομερείς πληροφορίες σχετικά με τα στοιχεία ελέγχου. Μία κάρτα ελέγχου που χρησιμοποιείται στο δάσος διαφέρει σημαντικά από εκείνη που χρησιμοποιείται κατά τη συμμετοχή σε έναν αγώνα προσανατολισμού στην πόλη. Στην πρώτη περίπτωση, τα σημεία ελέγχου φέρουν αριθμούς, ενώ στην εικόνα κάτω από την κάρτα ελέγχου υπάρχουν ορισμένες εικόνες που διευκρινίζουν στους/στις συμμετέχοντες/ουσες τι ψάχνουν να βρουν.
Οι συμμετέχοντες/ουσες καλούνται να χρησιμοποιήσουν τον διακορευτή που κρέμεται δίπλα σε κάθε σημείο ελέγχου για να τρυπήσουν τα διάφορα κουτάκια της κάρτας ελέγχου. Όλα τα στοιχεία ελέγχου θα πρέπει να είναι διάτρητα με τη σειρά που εμφανίζονται στον χάρτη (Iredell County, 2015).
Πώς διεξάγεται ο αγώνας;
Για να διασφαλιστεί η ισότητα μεταξύ των συμμετεχόντων/ουσών, ο χάρτης διανέμεται συνήθως μετά την έναρξη, και οι αγωνιζόμενοι/ες ξεκινούν ανά διαστήματα ενός λεπτού. Οι διαδρομές είναι διαφορετικές με βάση τις κατηγορίες των αγωνιζόμενων: τις περισσότερες φορές, οι αρχάριοι/ες συμμετέχουν στην ευκολότερη διαδρομή. Όσοι/ες έχουν ήδη λάβει μέρος σε άλλους τέτοιους αγώνες χωρίζονται με βάση την ηλικία και το φύλο. Ο χρόνος έναρξης καταγράφεται, καθώς και ο χρόνος άφιξης. Ξεκινώντας από το σημείο εκκίνησης, οι αγωνιζόμενοι/ες θα πρέπει να φτάσουν στο πρώτο σημείο ελέγχου και σταδιακά σε όλα τα υπόλοιπα σε διαδοχική σειρά. Τα σημεία ελέγχου διακρίνονται στο έδαφος ως κατασκευές με τρίπλευρα σημαιάκια από λευκό και πορτοκαλί χαρτόνι, οι οποίες ονομάζονται «φανάρια». Κάθε σημείο ελέγχου έχει έναν κωδικό αριθμό για αναγνώριση στο πάνω μέρος. Η επιβεβαίωση της παρουσίας των αγωνιζόμενων γίνεται είτε μηχανικά, με τη διάτρηση μίας κάρτας ελέγχου, είτε ηλεκτρονικά με ειδικές κάρτες και ηλεκτρονικούς σταθμούς ελέγχου. Ο χειροκίνητος διακορευτής έχει διαφορετικό σχήμα οπής σε κάθε σημείο ελέγχου, για να αναγνωρίζεται εύκολα στο τέλος του αγώνα. Κάθε αγωνιζόμενος/η είναι ελεύθερος/η να επιλέξει ποια διαδρομή θα ακολουθήσει από ένα σημείο ελέγχου προς ένα άλλο. Αυτό που έχει σημασία είναι να μαρκάρει τα στοιχεία της κάρτας ελέγχου με τη σωστή σειρά και στον συντομότερο δυνατό χρόνο.
Στο τέλος του αγώνα, αφού εξεταστούν οι κάρτες ελέγχου, απονέμονται βραβεία στους/στις νικητές/ριες των διαφόρων κατηγοριών. Για να χρησιμοποιηθεί αυτό το άθλημα ως εργαλείο κοινωνικής ένταξης, ο αγώνας μπορεί να οργανωθεί με μη ανταγωνιστικό τρόπο, εισάγοντας διάφορα μοντέλα συνεργασίας. Για παράδειγμα, να δίνεται η δυνατότητα στους/στις αγωνιζόμενους/ες που βρίσκουν πρώτοι/ες τα σημεία ελέγχου να αφήνουν κάποια βοηθητικά στοιχεία για όσους/ες έχουν μείνει πίσω στον αγώνα. Ένας άλλος τρόπος είναι η δημιουργία ομάδων, όπου κάθε μέλος θα είναι υπεύθυνο για την εύρεση ενός ή δύο σημείων ελέγχου, έτσι ώστε στο τέλος, η ομάδα να έχει τόσες κάρτες ελέγχου όσες και ο αριθμός των μελών της ομάδας. Έτσι, οι αγωνιζόμενοι/ες θα αισθάνονται περισσότερο δυνατοί/ές ως μέλη μίας ομάδας που μοιράστηκαν την ίδια εμπειρία και κοινές αξίες.
Swiss-O-Week 2014
Χρειάζεται χρόνος και πόροι, τόσο ανθρώπινοι όσο και υλικοί, για να οργανωθεί ένας αγώνας προσανατολισμού και να εξασφαλιστεί η ασφαλής διεξαγωγή του. Μεγάλος αριθμός επαγγελματιών εργάζεται πριν και κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης: από τον/την τεχνικό/ή διευθυντή/ρια του αγώνα, ο/η οποίος/α εντοπίζει τα σημεία ελέγχου σε μέρη που γνωρίζει ότι δεν είναι επικίνδυνα, ενώ παράλληλα έχουν ενδιαφέρον από ιστορική, φυσιοκρατική ή γεωγραφική άποψη, έως τους/τις υπεύθυνους/ες χρονομέτρησης του αγώνα· από τους κριτές του αγώνα έως το ιατρικό προσωπικό κλπ.
| ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ |
Αθλητικός Προσανατολισμός σε Αστικά Και Φυσικά Περιβάλλοντα
Όπως προαναφέρθηκε, ένας αγώνας προσανατολισμού μπορεί να πραγματοποιηθεί στο δάσος ή σε άλλα φυσικά τοπία καθώς και σε αστικά τοπία. Η πρώτη περίπτωση είναι η αρχική και η συνηθέστερη μορφή προσανατολισμού, διότι συνδυάζει σωματικές και ψυχικές προκλήσεις. Η πλοήγηση σε απομακρυσμένο έδαφος με λίγα ή λιγοστά αντικείμενα τεχνολογίας διδάσκει τους/τις αγωνιζόμενους/ες πώς να παρατηρούν το φυσικό περιβάλλον και να αντλούν από αυτό πληροφορίες σχετικά με τις κατευθύνσεις και τις διαδρομές. Εξίσου χρήσιμο είναι να αποκτήσουν εμπιστοσύνη σε μη ηλεκτρονικές συσκευές. Το GPS και τα έξυπνα κινητά τηλέφωνα δεν είναι πάντα αξιόπιστα και χρειάζονται σύνδεση στο Διαδίκτυο για να λειτουργήσουν. Ωστόσο, το φυσικό περιβάλλον μπορεί να αποβεί επικίνδυνο. Τα ζώα, η πυκνή βλάστηση και το ανώμαλο έδαφος θα μπορούσαν να θέσουν σε δοκιμασία ανεκπαίδευτους/ες και άπειρους/ες συμμετέχοντες/ουσες. Επιπλέον, στο φυσικό περιβάλλον είναι δύσκολο να βρεθεί εναλλακτικό εργαλείο για την πυξίδα, η οποία παραμένει το κύριο, και ίσως το μόνο, όργανο για να πλοηγηθούν σε μέρη χωρίς συγκεκριμένα ορόσημα. Για τον λόγο αυτό, το αίσθημα της απώλειας του προσανατολισμού είναι σύνηθες και απογοητευτικό για όσους/ες δοκιμάζουν για πρώτη φορά τον αθλητικό προσανατολισμό.
Στο βίντεο που ακολουθεί, μπορείτε να δείτε ένα παράδειγμα αγώνα προσανατολισμού στη φύση:
Από την άλλη πλευρά, ο αθλητικός προσανατολισμός σε αστικά τοπία δίνει την ευκαιρία στους/στις συμμετέχοντες/ουσες να αναπτύξουν δεξιότητες που μπορούν να εφαρμόσουν σε καθημερινή βάση, ενώ παράλληλα διασκεδάζουν και δημιουργούν ουσιαστικές σχέσεις και επαφές με άλλους ανθρώπους, από τους/τις συναγωνιζόμενους/ες μέχρι τους ξένους που θα μπορούσαν να τους ζητήσουν πληροφορίες. Ακόμη, η συμμετοχή σε έναν αγώνα που πραγματοποιείται στην πόλη μπορεί να δημιουργήσει έναν ιδιαίτερο δεσμό μεταξύ των νέων και των σημαντικότερων σημείων της πόλης. Είναι ένας τρόπος να γνωρίσουν τους τόπους που αποτελούν ορόσημα της περιοχής στην οποία ζουν. Πέραν αυτού, η διοργάνωση ενός αγώνα εντός του αστικού ιστού συνεπάγεται ότι θα επιτρέπεται σε όλους/ες να συμμετάσχουν, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με περιορισμένη κινητικότητα, τα οποία θα συμμετείχαν ελάχιστα ή καθόλου σε αντίστοιχη δραστηριότητα στο φυσικό περιβάλλον.
Βέβαια, και τα αστικά περιβάλλοντα έχουν μειονεκτήματα. Επειδή η περιοχή ενδιαφέροντος του αγώνα είναι συνήθως αρκετά εκτεταμένη και υπάρχουν πολλές εξωτερικές παρεμβολές, είναι πιθανό οι συμμετέχοντες/ουσες να δώσουν προσοχή σε στοιχεία άσχετα με αυτά που αναζητούν στην πραγματικότητα. Επιπρόσθετα, η διοργάνωση ενός αγώνα στο κέντρο της πόλης ενδεχομένως να είναι δύσκολη υπόθεση και σίγουρα είναι πιο δύσκολη από τον προγραμματισμό μίας συνάντησης προσανατολισμού στο δάσος. Ενδεικτικά, απαιτείται η λήψη άδειας κατόπιν σχετικού αιτήματος για τον περιορισμό της κυκλοφορίας των οχημάτων και την εξασφάλιση της περιμέτρου του αγώνα.
Στο βίντεο που ακολουθεί, μπορείτε να δείτε ένα κλασσικό παράδειγμα αγώνα αθλητικού προσανατολισμού στην πόλη:
Με βάση τα παραπάνω στοιχεία, η εναλλακτική λύση της διεξαγωγής του προσανατολισμού στο αστικό περιβάλλον μπορεί να λειτουργήσει καλύτερα με ορισμένες ομάδες-στόχους, όπως νέοι/ες με διαφορετικές καταβολές, δεξιότητες και κινητικότητα, καθώς μπορούν να λάβουν μέρος σε έναν ασφαλή και εμψυχωτικό αγώνα ανακαλύπτοντας συγχρόνως τα πιο ενδιαφέροντα μέρη που έχει να προσφέρει μία πόλη.
| ΑΥΤΟΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ |
| Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποιοι οι κίνδυνοι της διοργάνωσης δραστηριοτήτων αθλητικού προσανατολισμού στην πόλη;
|
| Ποια είναι τα πλεονεκτήματα και ποιοι οι κίνδυνοι της διοργάνωσης δραστηριοτήτων αθλητικού προσανατολισμού στη φύση;
|
| Ποιο είναι το καλύτερο μέρος για να εξασκηθείτε στον αθλητικό προσανατολισμό με τους/τις νέους/ες στο περιβάλλον της τοπικής σας κοινότητας;
|
Click here to train your orienteering map memory!
Πώς να Οργανώσετε έναν Αγώνα Αθλητικού Προσανατολισμού
Κάθε αγώνας έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, διότι τόσο οι χώροι διεξαγωγής όσο και οι ομάδες που συμμετέχουν αλλάζουν και απαιτούν συγκεκριμένες ρυθμίσεις. Ωστόσο, υπάρχουν ορισμένες δραστηριότητες που αποτελούν το κοινό έδαφος για κάθε μορφή αθλητικού προσανατολισμού. Παρακάτω, μπορείτε να διαβάσετε μερικές οδηγίες βήμα προς βήμα που μπορείτε να ακολουθήσετε για να διοργανώσετε μία εκδήλωση αθλητικού προσανατολισμού.
empty
1. Βρείτε τον κατάλληλο χώρο
Θα πρέπει να είναι ένας χώρος σχετικός από φυσική, ιστορική ή καλλιτεχνική άποψη. Στα αστικά περιβάλλοντα, για παράδειγμα, συνιστώνται τα ιστορικά κέντρα, αφού συνήθως είναι η καρδιά της πόλης λόγω της ύπαρξης πολλών εκκλησιών, τζαμιών, μνημείων, μουσείων και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων που είναι σημαντικές είτε επειδή είναι καταστήματα με μακρά παράδοση είτε επειδή αποτελούν παράδειγμα ένταξης και συνεργασίας. Γι’ αυτό, καλό θα ήταν να πραγματοποιήσετε μία έρευνα σε ολόκληρη την περιοχή που σας ενδιαφέρει να διεξαγάγετε τον αγώνα, ούτως ώστε να μπορέσετε να εντοπίσετε όλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τυχόν επικίνδυνα σημεία. Στο φυσικό περιβάλλον, για παράδειγμα, τα στοιχεία που θα πρέπει να λάβετε σοβαρά υπόψη στο δάσος είναι τα μνημειώδη δέντρα, δέντρα που διαφέρουν σημαντικά από τα άλλα, σταυροδρόμια, πηγές, κοιλώματα με νερό, γραμμές υψηλής τάσης και ερειπωμένα σπίτια.
2. Αναπτύξτε διαδρομές.
Τα μονοπάτια θα είναι διαφορετικά από πλευράς έκτασης και δυσκολίας ανάλογα με τις διάφορες κατηγορίες συμμετεχόντων/ουσών (π.χ. παιδιά, νέοι/ες ενήλικες, άνδρες, γυναίκες) στους οποίους απευθύνεται ο αγώνας. Οι διαδρομές μπορούν να έχουν σημεία ελέγχου κοντά το ένα στο άλλο, αλλά θα πρέπει να έχουν ένα μοναδικό σύμβολο αναγνώρισης.
3. Δημιουργήστε τους χάρτες.
Οι διαδρομές θα μεταφερθούν στον χάρτη, ο οποίος θα δείχνει με το κατάλληλο χρώμα τα σημεία ελέγχου, τις ιδιωτικές ιδιοκτησίες και τις απαγορευμένες ή επικίνδυνες περιοχές. Όταν δεν μπορούν να αποκλειστούν σοβαροί κίνδυνοι από την περιοχή στην οποία θα διεξαχθεί ο αγώνας, θα πρέπει να διορίσετε έναν/μία κριτή για να επιβλέπει τη συγκεκριμένη ζώνη, ώστε να αποφευχθούν τυχόν ατυχήματα. Αν ο αγώνας καλύπτει μεγάλη απόσταση, ο/η διοργανωτής/ρια του αγώνα θα πρέπει να ορίσει τα σημεία στα οποία θα τοποθετηθούν επαγγελματίες που θα παρέχουν τις πρώτες βοήθειες (και των οποίων η παρουσία είναι υποχρεωτική). Αν οι διαδρομές είναι σύντομες, μπορούν να βρίσκονται ασθενοφόρα σε κοντινή απόσταση από την αφετηρία ή το σημείο τερματισμού.
4. Επιλέξτε και τοποθετήστε το σημείο εκκίνησης.
Η αφετηρία θα πρέπει να τοποθετηθεί σε προσβάσιμο σημείο με μεγάλο πλάτος, έτσι ώστε οι κριτές του αγώνα να μπορούν να ελέγχουν εύκολα τους/τις συμμετέχοντες και τον χρόνο εκκίνησής τους.
5. Προσδιορίστε τα σημεία ελέγχου
Σε κάθε σημείο ελέγχου, θα πρέπει να επιβεβαιώνεται η παρουσία των συμμετεχόντων/ουσών είτε μηχανικά, με τη βοήθεια διακορευτή, είτε ηλεκτρονικά με ειδικές κάρτες, έτσι ώστε η κάρτα να περιέχει ένα συγκεκριμένο σύμβολο σε κάθε αριθμημένο κουτάκι. Τα σύμβολα μπορεί να ποικίλλουν, π.χ. μία σειρά κουκκίδων, γραμμές ή άλλα σχήματα.
6. Οργανώστε τους/τις συμμετέχοντες/ουσες.
Μετά την αποστολή των προσκλήσεων, θα πρέπει να ταυτοποιήσετε και να χωρίσετε σε κατηγορίες όσους/ες θέλουν να συμμετάσχουν στον αγώνα, αν τρέχουν μόνοι τους ή σε ομάδες αν αγωνίζονται με άλλους.
7. Ξεκινήστε τον αγώνα.
Την ημέρα του αγώνα, ακριβώς πριν από την έναρξη, μοιράστε τις κάρτες ελέγχου στους/στις συμμετέχοντες/ουσες που μπορούν να ξεκινήσουν αφού τους χορηγηθεί άδεια από τους/τις κριτές.
Για περισσότερες συμβουλές και προτάσεις, καθώς και επίσημα πρότυπα για τη διοργάνωση μίας εκδήλωσης αθλητικού προσανατολισμού, επισκεφθείτε την επίσημη ιστοσελίδα της Διεθνούς Ομοσπονδίας Προσανατολισμού: https://orienteering.sport/mtbo/internal/event-organising/plan-and-organise-an-iof-event/
Είναι έτοιμη η λίστα ελέγχου για να ξεκινήσετε τον αγώνα προσανατολισμού; Ώρα να ελέγξετε τον εαυτό σας!
| Εργασία | Υπεύθυνος/η | Προθεσμία | Ολοκληρώθηκε | Σημειώσεις |
| Επιθεώρηση του χώρου και έλεγχος της καταλληλότητας της περιοχής | ||||
| Λήψη άδειας για χρήση της περιοχής για μία δημόσια εκδήλωση | ||||
| Προσδιορισμός ζητημάτων ασφάλειας και εκπόνηση σχεδίου εκτίμησης επικινδυνότητας | ||||
| Προσδιορισμός της διαδρομής και επιλογή των σημείων ελέγχου | ||||
| Σχεδίαση του χάρτη προσανατολισμού | ||||
| Προετοιμασία του υλικού για την εκδήλωση | ||||
| Τοποθέτηση σημαιών ελέγχου και εκτέλεση δοκιμής |
Modules
1
ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΣ, ΒΑΣΙΚΕΣ ΓΝΩΣΕΙΣ ΚΑΙ ΕΥΚΑΙΡΙΕΣ
2
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΥΜΠΕΡΙΛΗΠΤΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΩΝ
3
ΧΑΡΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΓΙΑ ΕΝΤΑΞΗ, ΑΠΟ ΤΗΝ ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ ΣΤΗ ΔΡΑΣΗ