Οι χάρτες είναι απαραίτητα εργαλεία που μας βοηθούν να περιηγηθούμε στον κόσμο μας. Σε αντίθεση με τους τοπογραφικούς χάρτες, οι οποίοι εστιάζουν μόνο στα φυσικά στοιχεία, οι συμμετοχικοί χάρτες, αναπαριστώντας στοιχεία της κληρονομιάς που μας άφησαν οι πρόγονοί μας, βοηθούν στον καθορισμό της ιστορίας, του πολιτισμού και συνεπώς της ταυτότητάς μας.

«Η πολιτιστική κληρονομιά ερμηνεύεται ευρύτερα ως ένα σύστημα αξιών σε συνεχή μετασχηματισμό και επεκτείνεται σε μία περιοχή που αναγνωρίζεται ως πολιτιστικό τοπίο και φέρει αξίες άρρηκτα συνδεδεμένες με τις αντιλήψεις του πληθυσμού» (Casonato, Greppi & Vedoà, 2020).

Οι χάρτες συχνά αντιπροσωπεύουν την πολιτιστική κληρονομιά μίας κοινότητας, η οποία μπορεί να περιλαμβάνει υλικά στοιχεία όπως μνημεία, δρόμους, χώρους συνάθροισης, καθώς και άυλα χαρακτηριστικά κληρονομιάς, όπως παραδόσεις, διάφορες μορφές τέχνης, πρακτικές, οτιδήποτε αποτελεί σημαντική αντανάκλαση και έκφραση της κοινότητας που ζει ή έζησε σε αυτήν την περιοχή. Η άυλη κληρονομιά δεν μπορεί να εντοπιστεί ή να γίνει αντιληπτή με φυσικό τρόπο, αλλά συνιστά σημαντική έκφραση της ανθρώπινης δημιουργικότητας. Επιπρόσθετα, είναι αλληλένδετη με την υλική κληρονομιά και μαζί συναποτελούν το πολιτιστικό αγαθό μίας κοινότητας. Είναι βέβαια αναπόφευκτο, τα υλικά και τα άυλα χαρακτηριστικά να μην αλληλοεπηρεάζονται. Τα μνημεία και οι τόποι συνάντησης αντικατοπτρίζουν την ιστορία, τον πολιτισμό και τις συνήθειες μίας κοινότητας και, συγχρόνως, η πολιτιστική κληρονομιά αντλεί τη ζωτική λέμφο από τα φυσικά μέρη που ζει και πολλαπλασιάζεται. 

Η συμμετοχική χαρτογράφηση είναι η διαδικασία χαρτογράφησης των περιουσιακών στοιχείων της κοινότητας και «δημιουργίας μίας απτής απεικόνισης των ανθρώπων, των τόπων και των εμπειριών που συνθέτουν μια κοινότητα, μέσω των ίδιων των μελών της προσδιορίζοντάς τα σε έναν χάρτη» (Burns, Paul & Paz· 2012). Χάρη στη συμμετοχική χαρτογράφηση, τα μέλη της κοινότητας αναλαμβάνουν τον ρόλο «να εντοπίσουν τα υλικά και τα άυλα πολιτιστικά αγαθά που αποτελούν αντανάκλαση και έκφραση των συνεχώς εξελισσόμενων αξιών, πεποιθήσεων, γνώσεων και παραδόσεων» (Council of Europe, 2021). Πρόκειται για μία διαδικασία που δίνει τη δυνατότητα στους/στις συμμετέχοντες/ουσες να συνεργαστούν για να δημιουργήσουν από κοινού μία οπτική αναπαράσταση των πόρων της κοινότητάς τους σε έναν χάρτη.

Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό που ξεχωρίζει έναν συμμετοχικό χάρτη από έναν συνηθισμένο χαρτογραφικό χάρτη είναι ότι ο πρώτος κάνει ορατές τις συνδέσεις μεταξύ ενός τόπου και των ανθρώπων. Ένας συμμετοχικός χάρτης, στην ουσία, μπορεί να απεικονίσει όχι μόνο τις φυσικές τοποθεσίες αλλά και τις ερμηνείες των ανθρώπων για τις περιοχές αυτές. Αυτό το είδος χάρτη παρέχει μία μοναδική οπτική αναπαράσταση του τι αντιλαμβάνεται μία κοινότητα ως τόπο της: τα μέρη που τονίζονται στον χάρτη είναι εκείνα που είναι σημαντικά για τους ανθρώπους που τα δημιούργησαν. Μία τοποθεσία μπορεί να εισαχθεί στον χάρτη, επειδή, για παράδειγμα, είναι ένας τόπος συνάντησης που επαναφέρει κάποιες μνήμες ή που είναι σημαντική από πολιτιστική ή ιστορική άποψη. Οι συμμετοχικοί χάρτες συμβάλλουν στη σύνθεση μίας περισσότερο σφαιρικής εικόνας ολόκληρης της κοινότητας και δίνουν τη δυνατότητα στους ανθρώπους να οραματιστούν/τοποθετήσουν τους εαυτούς τους σε αυτήν. Ο αναστοχασμός σχετικά με το πού ζουν χαρίζει στους ανθρώπους μία ισχυρή αίσθηση του ποιοι είναι, ποιες είναι οι αξίες στις οποίες πιστεύουν, ποιο είναι το υπόβαθρό τους και ποιες εμπειρίες μοιράζονται ως κοινότητα.

Μέσω της συμμετοχικής χαρτογράφησης, οι νέοι/ες μπορούν να εκφράσουν την άποψή τους για την κοινότητα στην οποία ζουν και για το ποιους τόπους θεωρούν σημαντικούς, συνειδητοποιώντας παράλληλα το κοινωνικό, πολιτιστικό και ιστορικό πλαίσιο των κοινοτήτων τους και ενισχύοντας την αίσθηση ότι ανήκουν σε αυτούς τους τόπους. Η διαδικασία αυτή μας διευκολύνει επίσης να κατανοήσουμε τι σημαίνουν αυτά τα μέρη για τους άλλους και μας επιτρέπουν να «σχηματίσουμε εικόνα για την ειδική αξία που αποδίδεται στα περιουσιακά στοιχεία της κοινότητας από διαφορετικά μέλη της κοινότητας»  (Council of Europe, 2021).

Οι δυνατότητες της συμμετοχικής χαρτογράφησης μπορούν να αξιοποιηθούν  στη δημιουργία μίας πλατφόρμας όπου οι άνθρωποι θα μπορούν να επικοινωνούν, να μοιράζονται και να συνεργάζονται, εισάγοντας νέα γνώση «εκτός του κύκλου». Η χρήση συνεργατικών διαδικασιών χαρτογράφησης, λόγω του ανοικτού χαρακτήρα και της συμπεριληπτικότητάς τους, μπορεί να αποτελέσει το κλειδί για τη συμμετοχή των νέων σε έναν συλλογικό αναστοχασμό και την ενίσχυση του διαγενεακού και διαπολιτισμικού διαλόγου, προωθώντας έτσι την κατανόηση και την ένταξη διαφορετικών πολιτισμικών και κοινωνικών ομάδων. Η διαδικασία χαρτογράφησης, όταν πραγματοποιείται σε περιβάλλον ομάδας, προωθεί την ανάπτυξη σχέσεων, ενισχύει τα υπάρχοντα δίκτυα και δημιουργεί νέες συνδέσεις μεταξύ διαφορετικών ομάδων της ίδιας κοινότητας που μπορεί συνήθως να μην εργάζονται μαζί (Ralls and Pottinger 2021).

Η δημιουργία ενός χάρτη ως κοινότητα είναι μία μορφή αναγνώρισης και συμπεριληπτικής εκπροσώπησης, καθώς όλοι/ες είναι ελεύθεροι/ες να εκφραστούν και συμμετάσχουν στη διαδικασία διαπραγμάτευσης της έννοιας και της λήψης αποφάσεων σχετικά με την κοινή πολιτιστική κληρονομιά (Council of Europe, 2021). 

«Η συμμετοχική χαρτογράφηση βοηθά τις κοινότητες να εκφράζουν και να μεταδίδουν τις γνώσεις τους, να καταγράφουν και να αρχειοθετούν τις τοπικές γνώσεις τους, να συνηγορούν υπέρ της αλλαγής και να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα των κοινοτήτων».

Η συμμετοχική χαρτογράφηση συγκεντρώνει νέες γνώσεις, δεξιότητες και πόρους, σε μία συνεργατική προσπάθεια προστασίας του πολιτιστικού τοπίου ως κοινού αγαθού. Ακόμη, η διαδικασία χαρτογράφησης μπορεί να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο σχετικά με διάφορα προβλήματα της τοπικής κοινότητας, όπως για παράδειγμα τα εγκαταλελειμμένα κτήρια που χρησιμοποιούνται για στέγαση, η προσβασιμότητα και η δυνατότητα περιπάτου. Αφού εντοπιστούν τα προβλήματα, οι συμμετέχοντες/ουσες μπορούν να σκεφτούν νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση και την άμβλυνση των υφιστάμενων προβλημάτων.

Η διαδικασία της συν-δημιουργίας μετατρέπει τους/τις νέους/ες από παθητικούς χρήστες σε ενεργούς πολίτες: κατά τη δημιουργία του χάρτη τους, διερευνούν κοινωνικά προβλήματα και εμπόδια που υπάρχουν στους τόπους τους, καταλήγοντας σε ιδέες από τη βάση προς την κορυφή και νέες κοινές λύσεις για τη βελτίωση της ευημερίας της κοινότητας. Δεδομένου ότι ο προσδιορισμός των περιουσιακών στοιχείων της κοινότητας μπορεί να αποκαλύψει νέους τρόπους πρόσβασης και μόχλευσης των πόρων, η χαρτογράφηση της κοινότητας μπορεί με τη σειρά της να ενδυναμώσει τους ανθρώπους ώστε να αναπτύξουν στρατηγικές για να κάνουν τις κοινότητές τους τόπους καλύτερης διαβίωσης, καθώς και να γίνουν οι ίδιοι φορείς αλλαγής.

Για τη δημιουργία ενός χάρτη προσανατολισμού, που θα επιτελεί επίσης λειτουργία κοινωνικής ένταξης και γνώσης μίας συγκεκριμένης περιοχής, με τις παραδόσεις της, τους τόπους ενδιαφέροντος και τον πολιτισμό της, είναι απαραίτητο να προσδιοριστούν επαρκώς τα σημεία που πρέπει να συμπεριληφθούν στον χάρτη. Για τον λόγο αυτό, θα ήταν χρήσιμο να συζητήσετε με τους/τις νέους/ες τις ακόλουθες ερωτήσεις:

• Ποια σημεία της γειτονιάς μου επισκέπτομαι και γιατί;
• Ποια μέρη είναι σημαντικά για εμένα;
• Ποια μέρη προσπαθώ να αποφεύγω; Τι με κάνει να τα αποφεύγω;
• Ποια υλικά/άυλα περιουσιακά στοιχεία ορίζουν τα χαρακτηριστικά της κοινότητάς μου (π.χ. τέχνες, γλώσσα, χειροτεχνία κλπ.);
• Τι είδους ποικιλομορφία υπάρχει στην κοινότητα (π.χ. εθνοτική, πολιτισμική, κλπ.);
• Υπάρχουν μέρη στα οποία μαζεύονται άνθρωποι σε μεγάλες ομάδες; Τι κάνουν εκεί;
• Ποια είναι η σχέση μου με την κοινότητα; Τι γνώμη έχουν για εμένα στην κοινότητα;
• Σε ποια μέρη νιώθω ότι εκπροσωπούμαι περισσότερο;
• Ποιες θετικές δραστηριότητες που ήδη συμβαίνουν στην κοινότητά μου θα ήθελα να αυξηθούν στο μέλλον;
• Τι θα ήθελα να δω μελλοντικά στην κοινότητά μου που δεν υπάρχει προς το παρόν;

(Chicago Community Climate Action Toolkit 2021) (Cleveland, Maring & Backhaus 2021)

Με βάση τις απαντήσεις που θα δώσουν, είναι δυνατόν να καταρτιστεί ένα προσχέδιο που θα λαμβάνει υπόψη τα μέρη στα οποία συχνάζουν περισσότερο οι συμμετέχοντες/ουσες και ολόκληρη η κοινότητα, καθώς και τους χώρους που θεωρούνται επικίνδυνοι και στους οποίους μπορούμε να επέμβουμε για να τους κάνουμε ασφαλέστερους και πιο φιλόξενους. Αφού καταρτιστεί ένας χάρτης βάσης, μπορούμε να προσθέσουμε και άλλα στοιχεία. Αυτά μπορούν να είναι πολλά και διάφορα, αλλά θα πρέπει να έχουν όλα το εξής χαρακτηριστικό: να είναι εύκολα αναγνωρίσιμα. Τα σημεία στα οποία θα τοποθετηθούν τα σημεία ελέγχου θα πρέπει, όντως, να είναι εύκολα αναγνωρίσιμα και ανιχνεύσιμα. Δεν πρέπει να είναι κρυμμένα ή να βρίσκονται σε επικίνδυνα μέρη, διότι ο αθλητικός προσανατολισμός δεν είναι κυνήγι θησαυρού αλλά ένα εργαλείο για να μάθουμε να προσανατολιζόμαστε στον χώρο και να ενισχύουμε τον δεσμό μας με τον εκάστοτε τόπο.

Ποια είναι τα μέρη που αξίζει να συμπεριληφθούν σε έναν χάρτη; Κεντρικό ρόλο διαδραματίζουν όλα εκείνα τα μνημεία που αντιπροσωπεύουν την κληρονομιά μίας κοινότητας: από χώρους λατρείας μέχρι αγάλματα, από συντριβάνια μέχρι ιστορικά κτήρια, από πλατείες μέχρι μουσεία. 

Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι χώροι άτυπης κουλτούρας που συνθέτουν τη φυσιογνωμία μίας κοινότητας όπως κήποι και γκράφιτι, στοές, σοκάκια και διασταυρώσεις που έχουν ιδιαίτερη σημασία και είναι συχνά περισσότερο συμβολικά από τα πλέον γνωστά μέρη. 

Τα σχολεία σε αυτήν την περιοχή αποτελούν ιδανικά μέρη που μπορούν να συμπεριληφθούν στα σημεία ελέγχου, διότι είναι οι χώροι μόρφωσης των νέων που ζουν σε αυτήν την περιοχή κατ’ εξοχήν: πολλά από τα παιδιά που ζουν εκεί έχουν μοιραστεί την κοινή εμπειρία της φοίτησης σε αυτά τα σχολεία. Άλλοι τόποι συνάντησης που μπορούν να χρησιμεύσουν ως σημεία ελέγχου είναι οι ακόλουθοι: κέντρα ψυχαγωγίας και πολιτιστικά κέντρα, χώροι συναθροίσεων, αθλητικά γήπεδα, εστιατόρια που σερβίρουν παραδοσιακά πιάτα, βιβλιοθήκες, χώροι συνεργασίας και μπιραρίες. Μόλις καταρτιστεί ένας πιο λεπτομερής χάρτης, μπορούμε να περπατήσουμε γύρω από τη γειτονιά αναζητώντας κρυμμένα πολύτιμα «στολίδια» που διαφεύγουν της προσοχής μας εκ πρώτης όψεως και τα οποία, στην πραγματικότητα, αποτελούν την παλλόμενη ψυχή ορισμένων περιοχών.

Το ιστορικό κέντρο των πόλεων, για παράδειγμα, είναι συχνά διάστικτο με πολυάριθμα εργαστήρια τεχνιτών και μικρών επιχειρηματιών που παράγουν βιώσιμα προϊόντα και αντιπροσωπεύουν την υψηλότερη μορφή δεξιοτεχνίας χρησιμοποιώντας πρώτες ύλες υψηλής ποιότητας, ή που παρέχουν σημαντικές υπηρεσίες στην κοινότητα που δραστηριοποιούνται. Αυτό είναι το στοιχείο της υγιούς επιχειρηματικότητας που δεν εκμεταλλεύεται την περιοχή αλλά ενισχύει τα πλεονεκτήματα, τα χαρακτηριστικά και τις ιδιότητές της. Άλλα σημεία που μπορούν να αναγνωριστούν ως σημεία ελέγχου είναι εκείνα που αφηγούνται ιστορίες επιτυχίας ή λύτρωσης: ιστορίες ανδρών και γυναικών που κατάφεραν να κάνουν τα όνειρα τους πραγματικότητα χωρίς να χρειαστεί να εγκαταλείψουν τη γειτονιά τους. Αυτά είναι μέρη στα οποία οι νέοι/ες μπορούν να πάνε για να συναντήσουν ενήλικες που έχουν ζήσει τη δική τους περιπέτεια και που σίγουρα αποτελούν πρότυπα για ολόκληρη την κοινότητα.

Για παράδειγμα, στο Παλέρμο, ένα τέτοιο μέρος είναι το κατάστημα που άνοιξε μία τρανς γυναίκα στο Ballarò στο οποίο πουλάει τα δερμάτινα προϊόντα που παράγει. Παρά τις διακρίσεις που υπέστη με την πάροδο των ετών, δεν εγκατέλειψε ποτέ την προσπάθεια και συνέχισε να εργάζεται καθημερινά δείχνοντας στα παιδιά και στους/στις νέους/ες της γειτονιάς ότι η καταπίεση και ο εκφοβισμός δεν μπορούν να νικήσουν την αποφασιστικότητα και τα όνειρα ενός ανθρώπου.

Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία κατά τη διάρκεια των δραστηριοτήτων χαρτογράφησης της κοινότητας είναι ότι όσα άτομα συμμετέχουν στη συζήτηση μπορούν να εκθέσουν τις ιδέες και τις σκέψεις τους σχετικά με διαφορετικά μέρη που είναι σημαντικά από κοινωνικής απόψεως ή ακόμα και το ίδιο μέρος. Στην πραγματικότητα, υπάρχουν ορισμένα κτήρια ή φυσικά τοπία, κάποιες περιοχές που μπορεί να σημαίνουν διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους. Ένα τέτοιο παράδειγμα θα μπορούσε να είναι ένα προσευχητήριο, όπου τα παιδιά πηγαίνουν να μελετήσουν και να παίξουν κατά τη διάρκεια της εβδομάδας, αλλά τα Σαββατοκύριακα γίνεται χώρος λατρείας για διάφορα θρησκευτικά επαγγέλματα: Οι Μουσουλμάνοι προσεύχονται στη μεγάλη αυλή, ενώ οι Χριστιανοί παρευρίσκονται στη Θεία Λειτουργία (παράδειγμα από το Παλέρμο της Ιταλίας). Χάρη στον διάλογο μεταξύ ανθρώπων που έχουν διαφορετικές εμπειρίες σχετικά με το ίδιο μέρος είναι δυνατόν να του αποδοθεί μεγαλύτερη αξία και νόημα, καθιστώντας το ένα μέρος αναγνωρίσιμο από όλους/ες και σημαντικό για ολόκληρη την κοινότητα.

Συνεπώς, η κατάρτιση επαγγελματικών ανταγωνιστικών χαρτών προσανατολισμού δεν είναι απαραίτητη για τον στόχο που επιδιώκουμε να επιτύχουμε. Η μεθοδολογία ORIENT μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατά την εργασία με νέους/ες που έχουν μικρή έως καθόλου προηγούμενη εμπειρία με χάρτες. Για τον λόγο αυτό, οι χάρτες ORIENT μπορεί να είναι λιγότερο ακριβείς και γεωχωρικά λεπτομερείς από εκείνους που χρησιμοποιούνται σε αγώνες αθλητικού προσανατολισμού, οι οποίοι όμως δημιουργούνται με τη βοήθεια ειδικού λογισμικού^[1].

Για την ακρίβεια, ένας επίσημος χάρτης προσανατολισμού θα πρέπει να περιέχει όλα τα παρακάτω στοιχεία (Mee, 2013):

• Σαφώς καθορισμένη κλίμακα μήκους και ισοδύναμης απόστασης: οι κλίμακες χαρτών που χρησιμοποιούνται στους αγώνες προσανατολισμού έχουν συνήθως κλίμακα 1: 10.0000 ή 1: 15.000.
• Σωστή χρήση των χρωμάτων και των συμβόλων.
• Ορθή τοποθέτηση των συμβατικών σημάτων, τα οποία αποτελούν σημεία αναφοράς.
• Κατάλληλες καμπύλες επιπέδου, ιδανικές γραμμές που συνδέουν όλα τα σημεία του εδάφους που βρίσκονται στο ίδιο ύψος.

Ο χάρτης θα πρέπει να περιέχει όλες τις σχετικές πληροφορίες χωρίς όμως να είναι πλεονάζων.

Η διαδικασία κατάρτισης του χάρτη μπορεί να απλουστευθεί χρησιμοποιώντας δωρεάν εργαλεία ανοικτού κώδικα. Οι εκπαιδευτές/ριες και οι νέοι/ες θα μπορούσαν να χρησιμοποιήσουν, για παράδειγμα, εφαρμογές (apps) με τις οποίες είναι ήδη εξοικειωμένοι/ες, όπως οι Χάρτες Google ή το Google Earth. Η διαδικασία δημιουργίας ενός χάρτη προσανατολισμού με αυτά τα απλά και ευρέως γνωστά μέσα μπορεί να ακολουθήσει τα παρακάτω βήματα:

[1] Το δημοφιλέστερο λογισμικό για Χαρτογραφία και Προσανατολισμό είναι το OCAD, το οποίο έχει ήδη τα σύμβολα που απαιτούνται για τη δημιουργία ενός χάρτη.

Αυτή η μεθοδολογία δεν είναι κατάλληλη για σύνθετες διαδρομές προσανατολισμού, όμως οι χειρόγραφοι χάρτες έχουν το πλεονέκτημα ότι δημιουργούνται πιο εύκολα σε σχέση με τους άλλους.

Ανάλογα με το είδος και την πορεία του αγώνα προσανατολισμού, το επίπεδο της προσέγγισης αλλάζει. Όταν οι νέοι/ες βρίσκονται σε αστικό περιβάλλον, χρειάζονται λίγα στοιχεία για να προσανατολιστoύν: μερικές γραμμές, ορισμένα σύμβολα και τα σημεία ελέγχου. Σε περίπτωση που ο αγώνας διεξάγεται στο φυσικό περιβάλλον, ο χάρτης θα πρέπει να είναι όσο το δυνατόν πιο ακριβής και λεπτομερής: θα πρέπει να αναπαρίστανται τα δέντρα, οι θάμνοι, οι γέφυρες, οι φράκτες και οι πηγές νερού.

Τον τελευταίο καιρό, η συμμετοχική χαρτογράφηση έχει αρχίσει να χρησιμοποιεί τεχνολογίες γεωγραφικών πληροφοριών, όπως το Παγκόσμιο Σύστημα Εντοπισμού Θέσης (Global Positioning Systems), που είναι γνωστό σε όλους/ες μας ως GPS (Cochrane & Corbett 2018). Αν και αυτή η εναλλακτική μέθοδος συμβάλλει στην εξοικονόμηση χρόνου, οι συντεταγμένες δεν αναφέρονται συνήθως σε χάρτες προσανατολισμού και το GPS δεν επιτρέπεται στον κλασικό προσανατολισμό (σύμφωνα με τους κανόνες του αθλήματος, η εξωτερική βοήθεια απαγορεύεται κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων στους/στις συμμετέχοντες/ουσες) (Zentaj, 2018). Μία πιθανή λύση είναι η προσαρμογή του αθλητικού προσανατολισμού στο geocaching, μία υπαίθρια ψυχαγωγική δραστηριότητα στην οποία οι συμμετέχοντες/ουσες χρησιμοποιούν μία συσκευή GPS για να κρύψουν και να αναζητήσουν αντικείμενα σε συγκεκριμένες θέσεις που επισημαίνονται με συντεταγμένες. Μία δραστηριότητα geocaching θυμίζει πολύ ένα κυνήγι θησαυρού και οι παίκτες/ριες δεν χρειάζονται έναν φυσικό χάρτη (αφού μπορούν να χρησιμοποιήσουν τον ψηφιακό χάρτη του smartphone τους). Κατά τη διάρκεια της επιτόπιας εργασίας, οι νέοι/ες μπορούν να κρύψουν ένα μικρό αντικείμενο σε μία γεωκρύπτη και να χρησιμοποιήσουν το GPS για να εντοπίσουν τις συντεταγμένες του, οι οποίες στη συνέχεια θα εισαχθούν σε μία πλατφόρμα Geocaching στο Διαδίκτυο. Με αυτόν τον τρόπο, το αντικείμενο δηλώνεται στο σύστημα και μπορεί να αναζητηθεί από μεγάλο αριθμό παικτών/ριών.

Αν και το geocaching διαφέρει σημαντικά από τον προσανατολισμό, είναι μία ενδιαφέρουσα αθλητική δραστηριότητα ψυχαγωγικού χαρακτήρα που απαιτεί λιγότερο χρόνο και προσπάθεια σχεδιασμού, ενώ παράλληλα μπορεί να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα του έργου ORIENT.

ΘΥΜΗΘΕΙΤΕ!

Για τους σκοπούς του geocaching, μην ξεχνάτε να αποθηκεύετε πάντα τις συντεταγμένες των σημείων ελέγχου σας, όταν κάνετε συμμετοχική χαρτογράφηση.